CESPASWON (Central European Social Policy and Social Work Network – Centralno evropska mreža u oblasti socijalne politike i socijalnog rada) je akademska mreža koja je obrazovana 2019. godine u okviru CEEPUS programa (https://www.ceepus.info/#nbb). Cilj mreže je promovisanje i unapređenje razmene obrazovnih praksi i širenje prilika za studiranje, dodavanjem regionalne dimenzije i fleksibilnog učenja za studente socijalne politike i socijalnog rada u Centralnoj i Istočnoj Evropi. Koordinator mreže je Institut za socijalni rad i socijalnu politiku Filozofskog fakulteta Sveti Ćirilo i Metodije iz Skoplja, dok su članice mreže: Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu, Fakultet političkih nauka Univerziteta u Sarajevu, Fakultet političkih nauka Univerziteta u Banjoj Luci, Studijski centar socijalnog rada Pravnog fakulteta Univerziteta u Zagrebu, Fakultet za socijalni rad Univerziteta u Ljubljani, Univerzitet primenjenih nauka iz Karintije u Austriji i Univerzitet Čarls iz Praga u Češkoj Republici (https://cespaswon.net/).

U periodu od 23. do 27. novembra ove godine planirano je održavanje niza aktivnosti u okviru Druge regionalne nedelje mreže CESPASWON, čija je okvirna tema „Socijalni rad i socijalna politika u vremenima višestrukih kriza“, a domaćin Odeljenje za socijalnu politiku i socijalni rad Fakulteta političkih nauka u Beogradu. Prvog dana, 23. novembra 2020. godine održan je vebinar na kom su imali izlaganja prof. dr Hubert Holmiler sa Univerziteta primenjenih nauka iz Karintije u Austriji, doc dr Ana Opačić iz Studijskog centra socijalnog rada Pravnog fakulteta Univerziteta u Zagrebu i prof. dr Maja Gerovska Mitev sa Instituta za socijalni rad i socijalnu politiku Filozofskog fakulteta Sveti Ćirilo i Metodije iz Skoplja.

Moderatorka skupa doc. dr Dragana Štekel sa Odeljenja za socijalnu politiku i socijalni rad Fakulteta političkih nauka u Beogradu otvorila je Regionalnu nedelju ukazujući na izazove sa kojima se trenutno društva u celini, a time i socijalni radnici, ali i obrazovanje za socijalni rad, susreću u okolnostima širenja COVID-19. Promene koje predstavljaju izazove sve su intenzivnije i učestalije, navela je ona, a njihov uticaj na perspektive, intervencije, mere i programe socijalnog rada i socijalne politike potrebno je razumeti, analizirati i istražiti. Nove vulnerabilnosti se javljaju, uporedo sa postojećim, u svim državama koje su članice mreže CESPASWON, i stoga razmena iskustava između profesora, studenta doktorskih i master studija, te stručnjaka iz prakse, predstavlja izuzetan važan način reagovanja na novonastale potrebe.

Prof. dr Hubert Holmiler prikazao je izmene u načinu funkcionisanja svratišta za decu u Klagenfurtu u Austriji do kojih je doveo COVID-19. Broj dece sa ulice kojoj je potreban smeštaj se povećao, s obzirom na uvećanje kriza i problema u porodicama, u institucionalnom smeštaju za decu i u oblasti neformalnog stanovanja. Prof. dr Hubert Holmiler uveren je i da austrijska vlada nije uzela u obzir na odgovarajući način perspektive društvenih nauka tokom dizajniranja mera borbe protiv pandemije. To je naročito uočljivo u oblastima nasilja u porodici, povećanja obrazovnog jaza i socijalne izolacije tokom pandemije, što je rezultovalo neodgovarajućim merama na traumatska iskustva u ovom.

Doc. dr Ana Opačić predstavila je perspektive o rezilijentnosti zajednici u obrazovanju i praksi socijalnog rada, ukazujući na ko-egzistenciju, tj. dve istovremene krize u Hrvatskoj: zemljotres u Zagrebu i COVID-19. Razmatrajući rezilijentnost kao proces i kao ishod, ukazala je na suštinski značaj preduzimanja aktivnosti tokom krize, u svrhu izgradnje kapaciteta za reakciju/odgovor, resursa, odnosa i kolektivnog delanja. Drugu stranu rezilijentnosti – vulnerabilnost, prikazala je ukazivanjem na podatke o mentalnom zdravlju stanovništva tokom pandemije u Hrvatskoj. Ona se osvrnula i na oslanjanje društva na porodicu i na neformalni sektor tokom ove dve krize, uz aktiviranje susedske pomoći, ali i obezbeđivanje stabilnih socijalnih transfera od strane države stanovništvu. Na kraju, ukazala je na visoku pripremljenost za reagovanje hrvatskog društva u kriznim situacijama, na nisku fleksibilnost javnih ustanova, na nepostojanje diverzifikacije u radu u zajednici i u institucijama, te na selektivnu primenu principa inkluzivnosti.

Prof. dr Maja Gerovska Mitev fokusirala se na promene u sistemu socijalne zaštite u Severnoj Makedoniji, koje su sprovedene kao reakcija na COVID-19. Ukazala je na dva trenda koja se mogu uočiti, a koja su divergentna. Prvi set mera (sprovedene od marta do juna) predstavljale su obuhvatan program, kojim je olakšano ostvarivanje prava u okviru socijalne zaštite i kojim je indirektno povećan iznos socijalne pomoći, iako je praksa među Centrima za socijalni rad bila neujednačena i iako je fokus bio na novčanim transferima, a ne i na uslugama. Drugi set mera (sprovedene od septembra, sa planiranim trajanjem do kraja decembra) označava diskontinuitet sa prethodno postojećim merama i povlačenje države u velikoj meri, kada je u pitanju podrška vulnerabilnima.  Paket mera podrške nezaposlenima, takođe, kretao se u dva pravca, slična onima koji su uočeni u sistemu socijalne zaštite. Usluge u zajednici, koje pružaju pre svega skloništa za žrtve porodičnog nasilja, centri za socijalni rad i dnevni centri za osobe sa invaliditetom, suočili su se sa uvećanom potražnjom, uz brojna nastojanja stručnjaka da odgovore na nju, uprkos smanjenim resursima.

Brojne dileme i pitanja prezentovani su tokom diskusije, u svrhu obrazloženja uočenih trendova u Austriji, Hrvatskoj i Makedoniji.

Narednog dana, 24. novembra, o stanju u svojim državama, sa stanovita situacije i mera u oblasti socijalne politike i socijalnog rada, izlagaće prof. dr Vesna Leskošek i prof. dr Sanela Bašić.